Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması ve devri bakımından tapu sicili, hukuki güvenliğin sağlanmasında merkezi bir işleve sahiptir. Türk Medeni Kanunu’nun 705. maddesi uyarınca taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille gerçekleşir. Mülkiyetin devrini amaçlayan hukuki işlemlerin geçerliliği ise kanunda öngörülen şekil ve maddi hukuk koşullarına uygun olmasına bağlıdır.
Bununla birlikte tapu sicilinde bir kişinin malik olarak görünmesi, her durumda o kişinin gerçek hak sahibi olduğu anlamına gelmez. Tescilin geçerli bir hukuki sebebe dayanmaması, hukuki işlemin geçersiz olması veya tescilin gerçek hak sahibinin iradesi dışında gerçekleştirilmesi halinde tapu sicilindeki kayıt ile maddi hukukta mevcut olan hak durumu arasında uyumsuzluk meydana gelir.
Bu uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla Türk Medeni Kanunu’nun 1025. maddesinde tapu sicilinin düzeltilmesini isteme hakkı düzenlenmiştir. Uygulamada bu hukuki koruma, çoğunlukla yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası şeklinde kullanılmaktadır.
Davanın temel amacı, geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan tescilin iptal edilerek taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescil edilmesini sağlamaktır. Bu yönüyle dava, yalnızca tapu kaydındaki şekli bir yanlışlığın giderilmesine değil, maddi hukuk bakımından mevcut ayni hakkın korunmasına hizmet eder.
1. YOLSUZ TESCİL KAVRAMI VE HUKUKİ DAYANAĞI
1.1. Yolsuz tescilin tanımı
Yolsuz tescil, tapu sicilinde yer alan bir ayni hak kaydının gerçek hak durumunu yansıtmaması veya geçerli bir hukuki sebebe dayanmaması durumudur.
Türk Medeni Kanunu’nun 1024. maddesinin ikinci fıkrasında, bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescilin yolsuz olduğu açıkça düzenlenmiştir.
Bu kapsamda yolsuz tescil, yalnızca tapu müdürlüğünün teknik bir hata yapması sonucunda ortaya çıkmaz. Tescilin dayanağını oluşturan hukuki işlemin geçersiz olması veya tasarruf yetkisinin bulunmaması da yolsuz tescile neden olabilir.
Örneğin taşınmaz malikinin iradesi dışında sahte vekaletname kullanılarak satış işlemi yapılması ve taşınmazın üçüncü kişi adına tescil edilmesi halinde, tescilin geçerli bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı incelenmelidir.
Yolsuz tescilin varlığından söz edebilmek için tapu sicilindeki kaydın maddi hukuk bakımından gerçek hak sahipliğiyle örtüşmemesi gerekir.
1.2. Yolsuz tescilin hukuki dayanağı: TMK m. 1024 ve 1025
Türk Medeni Kanunu’nun 1024. maddesi, yolsuz tescilin hangi durumlarda ortaya çıkacağını ve iyiniyetli olmayan üçüncü kişilerin bu tescile dayanamayacağını düzenlemektedir.
Maddenin birinci fıkrasına göre bir ayni hakkın yolsuz olarak tescil edildiğini bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi, bu tescile dayanamaz.
İkinci fıkra uyarınca bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur.
Üçüncü fıkra ise böyle bir tescil nedeniyle ayni hakkı zedelenen kişinin, tescilin yolsuz olduğunu iyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı doğrudan ileri sürebileceğini hükme bağlamaktadır.
Türk Medeni Kanunu’nun 1025. maddesi ise yolsuz tescilin giderilmesi için dava hakkı tanımaktadır. Buna göre bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin edilmiş ya da değiştirilmiş ise bu nedenle ayni hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, TMK m. 1024 yolsuz tescilin maddi hukuk bakımından niteliğini, TMK m. 1025 ise bu aykırılığın giderilmesine yönelik dava hakkını düzenlemektedir.
1.3. Yolsuz tescilin başlangıçtan İtibaren veya sonradan meydana gelmesi
Yolsuz tescil, tescilin gerçekleştirildiği anda mevcut olabileceği gibi daha sonra meydana gelen hukuki veya maddi olaylar sonucunda da ortaya çıkabilir.
Başlangıçtan itibaren yolsuz tescile örnek olarak:
- Sahte vekaletname kullanılarak gerçekleştirilen taşınmaz devri,
- Yetkisiz temsilci tarafından yapılan devir işlemi,
- Geçersiz bir sözleşmeye dayanılarak yapılan tescil,
- Taşınmaz malikinin iradesini yansıtmayan işlem,
- Gerçek hak sahibinin hakkını ortadan kaldıracak şekilde yapılan hukuka aykırı tescil gösterilebilir.
Sonradan yolsuz hale gelen tescil ise başlangıçta geçerli olan bir kaydın, daha sonra meydana gelen hukuki veya maddi olaylar sonucunda gerçek hak durumunu yansıtmaması halinde gündeme gelebilir.
Bu ayrım, davanın dayanağının ve ispatlanması gereken vakıaların belirlenmesi bakımından önem taşır.
2. YOLSUZ TESCİL NEDENİYLE TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASININ HUKUKİ NİTELİĞİ
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası, ayni hakka dayanan ve tapu sicilinin gerçek hak durumuna uygun hale getirilmesini amaçlayan bir eda davası niteliğindedir.
Davacı, tapu sicilinde kendi hakkına aykırı şekilde malik olarak görünen kişinin kaydının iptal edilmesini ve taşınmazın kendi adına tescilini talep eder.
Bu davanın açılabilmesi için davacının taşınmaz üzerinde korunmaya değer bir ayni hakkının bulunması ve mevcut tescilin bu hakla çelişmesi gerekir.
Davanın hukuki sebebi, uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir. Sahte vekaletname, ehliyetsizlik, yetkisiz temsil, vekalet görevinin kötüye kullanılması veya geçersiz hukuki işlem gibi nedenler, yolsuz tescilin dayanağını oluşturabilir.
Bu nedenle dava dilekçesinde yalnızca tapu kaydının iptalinin istenmesi yeterli değildir. Tescilin hangi nedenle yolsuz olduğu ve davacının hangi hukuki sebebe dayanarak gerçek hak sahibi olduğunu ileri sürdüğü açıkça ortaya konulmalıdır.
3. YOLSUZ TESCİLİN ORTAYA ÇIKTIĞI BAŞLICA DURUMLAR
3.1. Geçersiz hukuki İşleme dayalı tescil
Taşınmaz mülkiyetinin devrine ilişkin hukuki işlemin geçerli olabilmesi için Türk Medeni Kanunu ve ilgili mevzuatta öngörülen koşulların gerçekleşmesi gerekir.
Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmi şekilde yapılması zorunludur. Türk Medeni Kanunu’nun 706. maddesi ile Türk Borçlar Kanunu’nun 237. maddesi bu konuda temel düzenlemeleri içermektedir.
Resmi şekle uyulmaması veya işlemin geçerliliğini etkileyen başka bir hukuki sakatlığın bulunması halinde, bu işleme dayanılarak yapılan tescilin hukuki durumu tartışmalı hale gelir.
Ancak her şekil eksikliğinin veya sözleşmeye aykırılığın otomatik olarak yolsuz tescil sonucunu doğuracağı söylenemez. İşlemin hukuki niteliği, geçerlilik koşulları ve varsa kanuni istisnalar somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
3.2. Sahte vekaletname veya sahte belge kullanılması
Uygulamada yolsuz tescile neden olan önemli durumlardan biri, taşınmaz malikinin iradesi dışında sahte vekaletname veya belge kullanılarak taşınmazın devredilmesidir.
Taşınmaz malikinin hiç vermediği bir vekaletnameye dayanılarak satış işlemi yapılması halinde, temsil yetkisinin bulunup bulunmadığı ve tapudaki devrin geçerli bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı incelenmelidir.
Sahte vekaletnameye dayanılarak yapılan tescil, kural olarak gerçek hak sahibinin mülkiyet hakkını ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte sonraki devirlerde üçüncü kişilerin iyiniyetli olup olmadığı ve Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesindeki korumanın koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
3.3. Vekalet görevinin kötüye kullanılması
Vekil, kendisine verilen temsil yetkisini vekalet verenin menfaatlerine ve vekalet ilişkisinin amacına uygun şekilde kullanmak zorundadır.
Vekilin, taşınmaz malikinin talimatlarına aykırı biçimde veya kendi çıkarı doğrultusunda taşınmazı devretmesi halinde vekalet görevinin kötüye kullanılması gündeme gelebilir.
Ancak vekalet görevinin kötüye kullanılması iddiası, yapılan her işlemin kendiliğinden geçersiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle taşınmazı devralan üçüncü kişinin vekilin kötüye kullanımını bilip bilmediği veya bilmesi gerekip gerekmediği önem taşır.
Vekilin yetkisini kötüye kullandığını bilen veya bilmesi gereken kişiyle gerçekleştirilen işlem, somut olayın özelliklerine göre gerçek hak sahibine karşı ileri sürülemeyebilir.
Bu durumda tapu kaydının iptali ve gerçek hak sahibi adına tescil talebi gündeme gelebilir.
3.4. Ehliyetsizlik nedeniyle gerçekleştirilen tescil
Taşınmaz devrine ilişkin işlem tarihinde taraflardan birinin hukuki işlem ehliyetinin bulunmaması, işlemin geçerliliğini etkileyebilir.
Özellikle ayırt etme gücünün bulunmadığı dönemde gerçekleştirilen taşınmaz devirlerinde, işlem tarihinde kişinin hukuki işlem ehliyetine sahip olup olmadığı belirlenmelidir.
Bu incelemede sağlık kayıtları, hastane belgeleri, tanık anlatımları, işlem tarihi itibarıyla kişinin durumu ve gerektiğinde Adli Tıp Kurumu raporu önem taşır.
Ehliyetsizlik iddiasına dayalı davalarda yalnızca tanı veya hastalık bulunması yeterli değildir. Hukuki işlemin yapıldığı tarihte ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
3.5. Mirasçılık haklarının İhlali
Miras bırakanın ölümüyle birlikte taşınmazlar mirasçılara kanun gereği geçer. Birden fazla mirasçı bulunması halinde miras ortaklığı ve elbirliği mülkiyeti hükümleri uygulanır.
Mirasçılardan birinin, diğer mirasçıların haklarını ihlal edecek şekilde taşınmazın tamamını kendi adına tescil ettirmesi veya geçerli bir paylaşım işlemi bulunmaksızın diğer mirasçıların haklarını ortadan kaldıracak işlem yapması halinde yolsuz tescil iddiası gündeme gelebilir.
Özellikle mirasçılık belgesinin gerçeğe aykırı düzenlenmesi, mirasçılardan birinin mirasçı gibi gösterilmesi veya gerçek mirasçıların haklarının tapu kaydına yansıtılmaması gibi durumlarda hukuki sebebin geçerliliği incelenmelidir.
Bununla birlikte miras paylaşımına ilişkin uyuşmazlıklarla yolsuz tescil iddiaları birbirinden ayrılmalıdır. Geçerli bir paylaşma sözleşmesi veya mahkeme kararı bulunmasına rağmen tarafların paylaşımın sonuçlarına itiraz etmesi her durumda yolsuz tescil anlamına gelmez.
4. DAVANIN AÇILMA ŞARTLARI
4.1. Tapu sicilinde gerçek hak durumuna aykırı bir kayıt bulunması
Davanın temel koşulu, tapu sicilindeki tescilin gerçek ayni hak durumunu yansıtmamasıdır.
Bu nedenle öncelikle mevcut tapu kaydı, tescilin dayanağı olan resmi senet ve işlem belgeleri incelenmelidir.
Tescilin hangi hukuki sebebe dayanarak yapıldığı ve bu sebebin geçerli olup olmadığı ortaya konulmalıdır.
4.2. Davacının ayni hakkının zedelenmiş olması
TMK m. 1025 uyarınca dava açma hakkı, yolsuz tescil nedeniyle ayni hakkı zedelenen kişiye tanınmıştır.
Bu nedenle davacının yalnızca taşınmaz üzerinde ekonomik veya kişisel menfaatinin bulunması yeterli değildir. Davacının korunmaya değer bir ayni hakkının bulunması ve tapu kaydındaki yolsuzluğun bu hakkı etkilemesi gerekir.
Davacı, taşınmazın maliki, paylı mülkiyet paydaşı veya diğer ayni hak sahibi olabilir.
Kişisel hak sahibi olan kişinin talebi ise hukuki ilişkinin niteliğine göre farklı dava türlerine dayanabilir. Örneğin taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayalı tescil talebi, her durumda TMK m. 1025 kapsamında yolsuz tescilin düzeltilmesi davası değildir.
4.3. Tescilin hukuki sebebinin geçersiz olduğunun ortaya konulması
Davacı, tapu kaydının neden yolsuz olduğunu somutlaştırmalıdır.
Geçersiz sözleşme, sahte vekaletname, yetkisiz temsil, ehliyetsizlik, muvazaa veya vekalet görevinin kötüye kullanılması gibi hukuki sebeplerden hangisine dayanılıyorsa, ilgili vakıalar açıkça ortaya konulmalıdır.
Davanın yalnızca tapu kaydının gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla açılması yeterli değildir. Tescilin hukuki sebebinin neden geçersiz veya etkisiz olduğu açıklanmalıdır.
5. DAVANIN TARAFLARI
5.1. Davacı
Yolsuz tescil nedeniyle ayni hakkı zedelenen gerçek veya tüzel kişi davacı olabilir.
Taşınmazın gerçek maliki, hukuka aykırı şekilde adına kayıt oluşturulan kişi veya ayni hakkı yolsuz terkin nedeniyle zarar gören hak sahibi dava açabilir.
Miras ortaklığına dahil bir taşınmaz bakımından ise mirasçıların elbirliği mülkiyeti hükümleri dikkate alınmalıdır. Bir mirasçının terekeye ait ayni hakkın korunmasını istemesi ile miras payına ilişkin bağımsız tasarrufta bulunması aynı şey değildir. Davanın niteliğine göre diğer mirasçıların katılımı, temsil veya tereke temsilcisi atanması hususları değerlendirilmelidir.
5.2. Davalı
Davanın temel amacı tapu sicilindeki mevcut yolsuz kaydın düzeltilmesi olduğundan, kural olarak tapuda malik olarak görünen kişi veya kişiler davalı gösterilir.
Taşınmazın dava açılmadan önce başka kişilere devredilmiş olması halinde, güncel tapu malikinin davada yer alması önem taşır.
Tescilin dayanağı olan hukuki işlemin tarafları veya önceki maliklerin davada yer almasının gerekip gerekmediği ise somut olayın niteliğine, ileri sürülen hukuki sebebe ve talep sonucuna göre belirlenir.
Tapu sicilinde malik olarak görünen kişinin ölmüş olması halinde mirasçılarına yöneltilmesi gereken talepler ayrıca değerlendirilmelidir.
6. İYİNİYETLİ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN KORUNMASI
6.1. TMK m. 1023 kapsamında İyiniyetli kazanım
Yolsuz tescilin sonuçları değerlendirilirken Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesi özel önem taşır.
Anılan hükme göre tapu sicilindeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.
Bu düzenleme, tapu siciline güven ilkesinin sonucudur. Tapu sicilinde malik olarak görünen kişinin gerçekte malik olmadığı veya tescilin hukuki sebebinin geçersiz olduğu bazı durumlarda, sicile güvenerek ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunabilir.
Ancak bu korumanın uygulanabilmesi için üçüncü kişinin iyiniyetli olması ve kanunda aranan diğer koşulların gerçekleşmesi gerekir.
6.2. İyiniyetin değerlendirilmesi
İyiniyet, üçüncü kişinin tescilin yolsuz olduğunu bilmemesi ve somut olayın koşullarına göre bilmesinin de beklenememesi anlamına gelir.
Türk Medeni Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca iyiniyet asıldır. Ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz.
Bu kapsamda taşınmazı devralan kişinin tapu sicilindeki kayıtları inceleyip incelemediği, taşınmazın fiili kullanım durumunu bilip bilmediği, taşınmaz üzerinde üçüncü kişilerin hak iddiası bulunup bulunmadığı ve işlemin olağan dışı koşullarda gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği somut olay çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Üçüncü kişinin yalnızca tapu kaydına bakmış olması, her durumda iyiniyetli kabul edilmesini sağlamaz. Bununla birlikte tapu siciline güven ilkesi de göz ardı edilemez.
6.3. Sonraki devralanların hukuki durumu
Yolsuz tescile konu taşınmazın birden fazla kez devredilmesi halinde her devralanın hukuki durumu ayrı ayrı incelenmelidir.
İlk devrin yolsuz olması, sonraki bütün devirlerin hiçbir değerlendirme yapılmaksızın geçersiz sayılması sonucunu doğurmaz.
Sonraki devralanın TMK m. 1023 kapsamında korunup korunmayacağı, iyiniyetli olup olmadığı ve ayni hakkı tapu siciline güvenerek kazanıp kazanmadığı dikkate alınarak belirlenmelidir.
Bu nedenle özellikle zincirleme devirlerde, her bir tescilin dayanağı ve sonraki malikin iyiniyet durumu önem taşır.
7. İSPAT YÜKÜ VE DELİLLER
7.1. İspat yükü
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davasında davacı, kural olarak ayni hak sahipliğini ve tapu kaydının gerçek hak durumuna aykırı olduğunu ortaya koymalıdır.
Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 190. maddesi uyarınca taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı vakıaları ispatla yükümlüdür.
Davacının dayandığı hukuki sebebe göre ispatlanması gereken hususlar değişir.
Örneğin sahte vekaletname iddiasında belgenin sahte olduğu, ehliyetsizlik iddiasında işlem tarihinde ayırt etme gücünün bulunmadığı, vekalet görevinin kötüye kullanılması iddiasında ise vekilin temsil yetkisini vekalet verenin menfaatlerine aykırı kullandığı ve işlem karşı tarafının hukuki durumunun ne olduğu araştırılmalıdır.
8. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
8.1. Görevli mahkeme
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davalarında görevli mahkeme, kural olarak asliye hukuk mahkemesidir.
Uyuşmazlık, taşınmaz üzerindeki ayni hakka ve tapu sicilinin düzeltilmesine ilişkin olduğundan genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinde görülür.
8.2. Yetkili mahkeme
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
Bu nedenle yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil taleplerinde taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde dava açılmalıdır.
Birden fazla taşınmazın dava konusu edilmesi halinde HMK m. 12’deki yetki kuralları ve taşınmazların bulunduğu yerler ayrıca değerlendirilmelidir.
9. ZAMANAŞIMI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası, ayni hakkın korunmasına yönelik bir dava niteliğindedir. Bu nedenle kural olarak ayni hak devam ettiği sürece zamanaşımına tabi değildir.
Taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının korunmasına yönelik talep, yalnızca uzun süre dava açılmamış olması nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Ancak bu durum, her yolsuz tescil iddiasının süresiz biçimde ileri sürülebileceği anlamına gelmez. Özellikle kazandırıcı zamanaşımı ve olağanüstü zamanaşımı yoluyla mülkiyet kazanılması, kadastro tespitlerine ilişkin özel süreler ve iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımları ayrıca değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla TMK m. 1025 kapsamında açılan her davada on yıllık süre uygulanacağı veya hiçbir durumda süre sınırlaması bulunmadığı şeklinde genel bir değerlendirme yapılması doğru değildir.
10. DAVANIN HUKUKİ SONUÇLARI
10.1. Tapu kaydının İptali ve davacı adına tescil
Davanın kabul edilmesi halinde mahkeme, yolsuz tescilin iptaline ve taşınmazın gerçek hak sahibi olan davacı adına tesciline karar verebilir.
Davacının taşınmazın tamamı üzerinde değil, belirli bir payı üzerinde hak sahibi olması halinde iptal ve tescil kararı da bu hakla sınırlı olarak verilir.
Mahkeme, davacının talebi ve ispatlanan ayni hak kapsamı dışında karar veremez.
10.2. Tescil kararının kesinleşmesi ve tapuda uygulanması
Tapu iptali ve tescil kararlarının tapu sicilinde uygulanabilmesi bakımından kararın niteliği ve kesinleşme durumu önemlidir.
Taşınmazın aynına ilişkin kararlar, kural olarak kesinleşmeden icra edilemez. Bu nedenle mahkeme kararının kesinleşmesi ve ilgili tapu müdürlüğüne gönderilmesiyle sicilde gerekli işlem gerçekleştirilir.
10.3. Tazminat talepleri
Yolsuz tescil nedeniyle ayni hakkın korunması mümkün olmadığı veya üçüncü kişinin iyiniyetli kazanımı nedeniyle taşınmazın geri alınamadığı durumlarda, olayın özelliklerine göre tazminat talepleri gündeme gelebilir.
TMK m. 1025’in ikinci fıkrası, iyiniyetli üçüncü kişilerin tescile dayanarak kazandıkları ayni hakları ve her türlü tazminat istemini saklı tutmaktadır.
Bunun yanında tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlarda TMK m. 1007 kapsamında Devletin sorumluluğu da koşulları mevcutsa değerlendirilebilir.
Ancak TMK m. 1007 sorumluluğu ile yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası birbirinden farklı hukuki temellere dayanır. Devletin sorumluluğu bakımından sicilin tutulmasından kaynaklanan zarar, illiyet bağı ve diğer sorumluluk koşulları ayrıca incelenmelidir.
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası, tapu sicilindeki kayıt ile gerçek ayni hak durumu arasındaki uyumsuzluğun giderilmesini sağlayan önemli bir hukuki koruma yoludur. Türk Medeni Kanunu’nun 1024. maddesi yolsuz tescilin niteliğini, 1025. maddesi ise bu tescilin düzeltilmesini isteme hakkını düzenlemektedir.
Geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan, bağlayıcı olmayan bir işleme dayanılarak gerçekleştirilen veya gerçek hak sahipliğini yansıtmayan tesciller, ayni hak sahiplerinin mülkiyet hakkını doğrudan etkileyebilir. Bu gibi durumlarda gerçek hak sahibi, tapu kaydının iptalini ve taşınmazın kendi adına tescilini talep edebilir.
Bununla birlikte yolsuz tescil iddiasının incelenmesinde, tescilin dayanağı olan hukuki işlem, tarafların temsil yetkileri, işlemin geçerlilik koşulları ve sonraki devralanların iyiniyet durumu birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle TMK m. 1023 kapsamında iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımlarının korunması, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek niteliktedir.
Yolsuz tescil nedeniyle tapu iptali ve tescil davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde ve taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Ayni hakkın korunmasına yönelik bu davada genel olarak zamanaşımı söz konusu olmamakla birlikte, kadastro mevzuatından kaynaklanan özel süreler ve kazandırıcı zamanaşımı hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Sonuç olarak tapu iptali ve tescil davasında başarılı bir hukuki değerlendirme yapılabilmesi için öncelikle tescilin hangi hukuki sebebe dayandığı belirlenmeli, bu sebebin geçerliliği incelenmeli ve davacının ayni hak sahipliği somut delillerle ortaya konulmalıdır. Bu yaklaşım, hem gerçek hak sahibinin korunmasını hem de tapu siciline güven ilkesinin dengeli biçimde uygulanmasını sağlayacaktır.
KAYNAKÇA:
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1215, K. 2021/548.(https://dijital.vergimerkezi.com.tr/mevzuat/yargitay-karari/hukuk-genel-kurulu-20171215-e-2021548-k)
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/2, K. 2023/91.( https://hukas.com.tr/ictihat/yargitay/hukuk-genel-kurulu-2021-2-esas-2023-91-karar/8fd96e44-9fb4-43b8-8159-cece1fee84df)
- Oğuzman, M. Kemal / Seliçi, Özer / Oktay-Özdemir, Saibe, Eşya Hukuku.
- Ayan, Mehmet, Eşya Hukuku I: Zilyetlik ve Tapu Sicili.
İlginizi Çekebilecek Yazılarımız:
